Jedna ze 100 bibliotek

Akcja BOOM 2 skierowana była przede wszystkim do bibliotek. Nie oznacza to jednak, że wszyscy wzięli w niej udział. Nasza biblioteka była jedną ze 100 bibliotek w całej Polsce, które wzięły udział w akcji. Dzięki temu nie tylko zaznaczyliśmy swoją obecność na bibliotecznej mapie Polski, ale także pokazaliśmy. że gry planszowe są stałym elementem soleckiej przestrzeni bibliotecznej.

Nie tylko gry i komiksy

Udział w akcji wiązał się dla nas z przeprowadzeniem zajęć bibliotecznych dla grupy uczniów w wieku 7-12 lat. W ramach zajęć musiały zostać zaprezentowane gry logiczne. Był to jeden z obszarów.

Głównym celem zajęć w ramach akcji BOOM 2 było poznawanie mózgu, zasad jego działania, rozwijanie umiejętności logicznego i krytycznego myślenia, pracy w grupie. Uczestnicy zajęć obejrzeli także przygotowaną przez organizatorów animację na temat pracy mózgu. Dla tych, którzy nie mogli być z nami prezentujemy link do tego nagrania.

BOOM i zagadka Ubongo rozwiązana

Na koniec mamy dla Was jeszcze jedna ciekawostkę. Jedną z gier, które można było poznać podczas zajęć była gra Ubongo. Jest to świetna gra logiczna, w której należy dopasować kształty do wyznaczonych pół. W tę grę można grać godzinami i z pewnością zawsze będzie przynosiła taką samą radość.

Od jakiegoś czasu zastanawialiśmy się, co może oznaczać nazwa Ubongo. Nazwa ta jest trochę dziwna jak na nasze polskie warunki. W ramach akcji BOOM 2 na komiksy i gry planszowe w bibliotece znaleźliśmy rozwiązanie zagadki nazwy tej gry.

Nazwa Ubongo pochodzi pochodzi z języka suahili (język używany przez plemiona zamieszkujące Środkową Afrykę). W tym języku słowo Ubongo oznacza mózg. Doskonale więc pasuje do głównego celu gry, którym jest rozwój mózgu.

Artykuł Zagadka Ubongo rozwiązana – BOOM 2 w bibliotece pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Nieprzypadkowe miejsce, nieprzypadkowe eksperymenty

Działalność bibliotek to nie tylko książki i budynek biblioteki. To także wizyty w przedszkolach i szkołach czy wydarzenia realizowane w przestrzeni miejskiej. Tak było w przypadku eksperymentów, które przygotowaliśmy dla przedszkolaków.

W zasadzie to w przypadku tych zajęć na początku pojawiło się miejsce – fontanny na Skwerze im. Dra Henryka Jordana. Miejsce to nieodzownie kojarzy się z wodą. Niestety przełom października i listopada to czas, kiedy fontanny zostają wyłączone na okres zimowy. Postanowiliśmy więc wykorzystać temat wody i przygotować eksperymenty, w których się ona pojawiła.

Proste i tanie eksperymentowanie

Woda jest jednym z najpopularniejszych składników wielu eksperymentów. Jest powszechnie dostępna, a eksperymenty z jej udziałem są bardzo proste do przeprowadzenia. Naprawdę wystarczy tylko woda, płyn do naczyń, kawałek kartki i już można zainteresować dzieci i wprowadzić ich w świat nauki.

Co równie ważne dla bibliotekarzy są one bardzo tanie. Koszt przeprowadzenia wszystkich doświadczeń (we wszystkich dniach) nie przekroczył 10 złotych.

5 eksperymentów…

W ramach zajęć na fontannach przeprowadziliśmy 5 eksperymentów.

Eksperyment 1. Uciekający pieprz

Potrzebne materiały: plastikowa tacka, woda, pieprz, płyn do naczyń, łyżeczka.

Przebieg eksperymentu:

1. Na tackę wlej wodę.
2. Na całej powierzchni wody rozsyp pieprz.
3. Na środku tacki dotknij łyżką zanurzoną wcześniej w płynie do naczyń.

Eksperyment 2. Rozkwitający kwiat

Potrzebne materiały: plastikowa tacka, woda, papierowy kwiat.

Przebieg eksperymentu:

1. Na tacce rozlej wodę.
2. Wytnij kwiat, złóż jego płatki do środka.
3. Połóż kwiat na środku tacki.

Eksperyment 3. Lawa lampa

Potrzebne materiały: woda, olej, plastikowa butelka, farba lub barwnik spożywczy, musująca tabletka.

Przebieg eksperymentu:

1. Do butelki wlej wodę i zabarw ją farbką.
2. Do tej samej butelki wlej olej.
3. Do butelki wrzuć musującą tabletkę.

Eksperyment 4. Pływające łódki

Potrzebne materiały: woda, plastikowa tacka, kartonowe łódeczki (trójkąty), płyn do naczyń, łyżeczka.

Przebieg eksperymentu:

1. Na tackę wlej wodę.
2. Na wodzie połóż kartonowe łódeczki.
3. Za każdą łódeczką dotknij powierzchnię wody łyżeczką zanurzoną wcześniej w płynie.

Eksperyment 5. Puszka na kancie

Potrzebne materiały: woda, aluminiowa puszka.

Przebieg eksperymentu:

1. Do puszki wlej wodę (ok. 120 ml).
2. Postaw puszkę na kancie.

…120 uśmiechów

Przekazanie szczypty wiedzy, pokazanie eksperymentów, promocja biblioteki to tylko dodatki do głównego celu zajęć. Eksperymenty miały być przede wszystkim okazją do zabawy. Jak się okazało był to strzał w dziesiątkę.

Podczas każdego eksperymentu na twarzach dzieci można było zauważyć uśmiech, zdziwienie, zaskoczenie. W trakcie 3 dni zajęć przygotowane przez nas eksperymenty wywołały uśmiech na twarzach ponad 120 dzieci.

Artykuł Wiedza połączona z zabawą – eksperymenty na fontannach pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Początek listopada to gorący okres w każdej bibliotece. To za sprawą Międzynarodowego Dnia Postaci z Bajek. Nie inaczej było u nas. W nasze progi zaprosiliśmy przedszkolaków, aby zaprezentować im kilku bohaterów najpopularniejszych bajek.

Wielkie przygotowania

Jak do każdych zajęć tak i do tych przygotowywaliśmy się długo i z wielką starannością. Wszystko szło zgodnie z planem. Scenografia przygotowana, tekst przedstawienia również. Zadania dla dzieci, zajęcia plastyczne. Jednym słowem wszystko szło zgodnie z planem.

Aż tu nagle… wielkie zamieszanie

Gdy myśleliśmy, że wszystko jest zapięte na ostatni guzik, nagle trach… nie uwierzycie, co się stało. Pospadały książki z półek, a w krainie bajek zrobiło się wielkie zamieszanie.

Baba Jaga spotkała Czerwonego,

Wilk spotkał krasnoludków

Kot w butach rozmawiał z królem Bajem

Jedno wielkie zamieszanie w krainie bajek.

Znaleźć winnego i rozwiązanie

Pozostało tylko jedna zagadka. Kto dokonał tak wielkiego zamieszania. Przecież to nie nasza wina. My bibliotekarze zawsze dbamy o książki by w jak najlepszym stanie trafiły do Czytelników. Jak się okazało wielkie zamieszanie było sprawką złej wróżki, która chciała zrobić małego psikusa.

Na szczęście znalazł się dzielny król Baj, który doskonale znał wszystkie bajki. Ta wiedza pozwoliła mu zaprowadzić porządek w świecie bajek i wszystko wróciło do normy. Od teraz Czerwony kapturek ponownie spotkał na swojej drodze wilka. Sierotka Marysia wędrowała z siedmioma krasnoludkami, a kot w butach, jak na kota przystało chadzał swoimi ścieżkami.

Artykuł Wielkie zamieszanie w świecie bajek pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Drodzy Rodzice, nasi Kochani najmłodsi przyszli i obecni Czytelnicy kierujemy do Was fantastyczny projekt MAŁA KSIĄZKA – WIELKI CZŁOWIEK. Gdy zdecydujecie się wziąć udział w projekcie odwiedźcie Filię dla Dzieci – tam czeka na Was Ewa i Madzia z prezentem a dokładnie Wyprawką Czytelniczą (Pierwsze czytanki dla…, Karta Małego Czytelnika oraz książeczka dla rodziców z inspiracjami).

Pobierz załącznik (format PDF, dokument otwiera się w nowej karcie):  Informacja dla rodziców

Galeria zdjęć

Artykuł Mała książka – Wielki człowiek pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Skończył się Tydzień Bibliotek i kolejne 5 doświadczeń za nami. Tym razem poszło nam bardzo szybko. Zobaczcie sami, co ciekawego dzieje się w szklance, gdy zaparzamy herbatę, jak grawitacja pomaga nam w jeździe na rowerze, jak konwekcja pozwala tańczyć papierowemu wężowi, jak z kartki papieru zrobić kubek, a z balona szaszłyk.   

Odrobina porządku

Do dnia dzisiejszego ukazało się 10 doświadczeń. Połowa z nich znalazła się w pierwszym podsumowaniu. Dzisiaj pora na kolejne. Chcemy, aby podsumowania stały się swoistym spisem treści naszych wszystkich eksperymentów. Jednocześnie chcemy, abyście mogli z łatwością się po nich poruszać. 

Chcąc zachować porządek będziemy tworzyli podsumowania w oparciu o następujący schemat. 

Ale to już było… w tej części będziemy przedstawiać ostatnie 5 eksperymentów, które zrealizowaliśmy. Każdy z nich będzie opisany w 1-2 zdaniach. Łatwo i szybko będziecie mogli sobie przypomnieć o czym były konkretne doświadczenia. 

Dawno, dawno temu… w tej części pojawi się krótki opis wszystkich eksperymentów, które przeprowadziliśmy. Będzie on umieszczony w chronologicznie od pierwszego do ostatniego. W tej części nie będzie ostatnich 5 doświadczeń. 

Lista doświadczeń  w tej części znajdują się linki do wszystkich doświadczeń. Pogrupowaliśmy je w kilku kategoriach. Jedno doświadczenie może znajdować się w kilku kategoriach. 

Ale to już było… (ostatnie 5 eksperymentów)

W ostatnich doświadczeniach poznaliśmy m.in. grawitację, właściwości papieru oraz zjawisko konwekcji. Resztę zobaczcie sami.

#7 Parzenie herbaty – pokazaliśmy, jak włożona do gorącej cieczy torebka herbaty zabarwia całą szklankę wody.

#8 Nauka na dwóch kółkach – jazda na rowerze po płaskim terenie, w górę, albo w dół.

#9 Papierowy kubek – pokazaliśmy, jak ze zwykłej kartki papieru można zrobić kubek, do którego możemy nalać wody.

#10 Rozkwitający liść – pokazaliśmy, jak woda pomaga powrócić roślinom do życia. 

#11 Tańczący wąż – pokazaliśmy jak ciepłe powietrze potrafi wprawić w ruch papierowego węża. 

Dawno, dawno temu… (wszystkie eksperymenty)

Dotychczas w Laboratorium Profesorka Nerwosolka wykonaliśmy następujące doświadczenia: 

#1 Niewidzialna ciecz – eksperyment, w którym pokazaliśmy, jak zgasić świeczkę bez używania wody.

#2 Biblioteczny smok – eksperyment, w którym pokazaliśmy właściwości wodoru.

#3 Tworzymy wodór – eksperyment, w którym pokazaliśmy, jak ze składników znajdujących się w domu można stworzyć wodór. 

#4 Uciekający pieprz – eksperyment, w którym pokazaliśmy napięcie powierzchniowe wody. 

#5 Papierowy most – eksperyment, w którym pokazaliśmy, jak zgięcie zwykłej kartki papieru pozwala zwiększyć jej wytrzymałość.  

Plany na przyszłość

Lista doświadczeń cały czas się poszerza. Myślimy o tym, aby wyjść z laboratorium na zewnątrz i pokazywać, gdzie w przestrzeni miejskiej, w parkach, lasach, placach zabaw kryje się nauka. 

Śledźcie naszą stronę internetową, polubcie nas na facebooku  @BibliotekaSolecKujawski i bądźcie na bieżąco z najnowszymi eksperymentami. 

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #12 – Podsumowanie 2 doświadczenia 7-11 pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Krótki wstęp

Trwa Tydzień Bibliotek. Dziś odwiedzamy Australię. Jest to jedno z największych państw na świecie. Mówiąc o faunie Australii mamy przed oczami przede wszystkim kangury. Są one jej symbolem. 

Jednak Australia to także inne zwierzęta. Wśród nich przyjemne leniuszki – koala, strusie emu i niebezpieczne węże. 

Dziś pokażemy przyjaznego węża, który pomoże nam zrozumieć zjawisko konwekcji. 

Co potrzebuję do zrobienia doświadczenia…

Kartkę papieru  – najlepiej w kształcie kwadratu o boku 10-12 cm. Z takiego kształty najłatwiej będzie wyciąć spiralę, z której powstanie wąż.  

Ołówek (długopis) – pozwoli narysować na kartce spiralę. 

Nożyczki  – niezbędne do wycięcia węża.

Świeczka  – za jej pomocą ogrzejemy powietrze.

Zapalniczka – do zapalenia świeczki. 

Igła i nitka – dzięki nim będziemy mogli bezpiecznie trzymać naszego węża nad płomieniem świecy. 

Kredki, pisaki – mogą się przydać do ozdobienia węża. 

Co muszę zrobić? 

Krok 1

Na kwadratowej kartce rysujemy spiralę (kształt podobny do ślimaka). Pamiętaj, aby odstępy pomiędzy kolejnymi liniami nie były zbyt małe, by wąż się nie przerwał w trakcie wycinania. Nie przejmuj się, jeżeli kształt spirali nie będzie idealnie równy. Po narysowaniu spirali wytnij ją. 

Krok 2

Nawlecz nitkę na igłę i przełóż w środku spirali. Na końcu nitki zrób supełek, żeby nitka nie przeszła przez otwór. 

Krok 3

Poproś osobę dorosłą o pomoc i zapalcie wspólnie świeczkę. Stań na krześle i trzymaj wyciętego węża nad płomieniem. Odległość pomiędzy papierem a płomieniem powinna być większa niż 10 cm. Obserwuj dokładnie, co się dzieje z wężem. 

Co się stało? 

Płomień świecy ogrzewał powietrze znajdujące się nad nim. Ciepłe powietrze ma mniejszą gęstość i można powiedzieć, że jest lżejsze od powietrza zimnego. Jak wiadomo to, co lżejsze łatwiej jest podnieść. Dlatego też ogrzane przez świeczkę powietrze unosiło się. 

Zjawisko przemieszczania się ciepłego powietrza w górę nazywa się konwekcja. Unoszące się ciepłe powietrze wprawiło w ruch papierowego węża. 

Zasady bezpieczeństwa 

Zachowaj szczególną ostrożność podczas zapalania świecy. Płomień jest gorący i można się poparzyć. 

Nie zbliżaj papierowego węża zbyt blisko płomienia świecy, by się nie zapalił. 

W doświadczeniu pojawia się ogień, więc poproś osobę dorosłą o pomoc. 

Podsumowanie

Przedstawione w doświadczeniu zjawisko konwekcji z pewnością doskonale znacie, a na pewno znają je wasze babcie i mamy. W kuchni zawsze najcieplej jest przy suficie (poza piekarnikiem, mikrofalówką i kuchenką). Dlatego przeważnie na wysokiej szafie stawia się miskę z drożdżami, które przed ostatecznym wyrobieniem muszą trochę “urosnąć”. 

Spójrzcie także na kaloryfery w pokojach. Przeważnie są one przymocowane blisko podłogi. Tutaj znowu mamy do czynienia z konwekcją. Ogrzane, ciepłe powietrze unosi się i równomiernie rozprzestrzenia się po pokoju. Gdyby grzejniki były montowane u góry, pod sufitem byłoby gorąco, a przy podłodze nadal byłoby zimno.  

Poniżej znajduje się link do filmu (otwiera się w nowej karcie)

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #11 – Tańczący wąż

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #11 – Tańczący wąż pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Krótki wstęp

Woda to jeden z najważniejszych związków chemicznych na Ziemi. To dzięki niej na naszej planecie rozwinęło się życie. Jest ona niezbędna zarówno dla ludzi, zwierząt, jak i dla roślin. Dziś przekonacie się, jak pod wpływem wody rozkwita papierowy liść. 

Co potrzebuję do zrobienia doświadczenia…

Kartki papieru  – którą zamienimy w papierowy liść.

Nożyczek – którymi wytniemy liść.

Talerzyka lub miski – do nich wlejemy wodę.

Wody – dzięki niej nasz papierowy liść rozkwitnie. 

Co muszę zrobić? 

Krok 1

Z kartki papieru wycinamy liść. Może to być wcześniej wydrukowany szablon, odrysowany liść lub własnoręcznie narysowany liść. Ważne by miał kilka odstających części, które można zagiąć. Najlepiej do doświadczenia pasuje liść klonu. 

Krok 2

Zaginamy odstające części liścia do środka.

Krok 3

Do talerzyka (miski) nalej wody. Pamiętaj, by zakrywała ona całą powierzchnię naczynia. Wtedy bez względu na to, w którą stronę przesunie się nasz liść doświadczenie i tak się uda. 

Krok 4

Ostrożnie połóż liść na powierzchni wody. Zagięte części muszą znajdować się na górze. Obserwuj, co się stanie. 

Co się stało? 

Po kilkudziesięciu sekundach zauważysz, jak zagięte części liścia zaczynają się otwierać. Znajdujący się w wodzie papier pęcznieje. Powiększa się jego objętość i płatki się rozprostowują. 

Zasady bezpieczeństwa 

Uważaj, aby nie skaleczyć się nożyczkami. Ostrożnie nalewaj wody do talerza. Na rozlanej wodzie łatwo się poślizgnąć. 

Podsumowanie

Podobnie do naszego papierowego liścia zachowują się rośliny. Obserwuj uważnie liście podczas upalnego lata. Możesz zauważyć, że powoli usychają. Gdy spadnie deszcz na nowo się odradzają. 

Poniżej znajduje się link do filmu z doświadczeniem (otwiera się w nowej karcie)

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #10 – Rozkwitający liść

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #10 – Rozkwitający liść pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Jak składanie papieru stało się sztuką?

Trwa Tydzień Bibliotek. Dziś udajemy się z wizytą na daleki wschód do Japonii. W tym już kilkaset lat temu rozwinęła się sztuka składania papieru – origami. 

Początków origami należy jednak szukać w Chinach. Właśnie tam ok. 600 r. n. e. powstała sztuka składania papieru, Podobnie, jak w przypadku wielu wynalazków o jej początkach zadecydował przypadek. Otóż tradycja chińska nakazywała oddawanie czci zmarłym. Często od grobów wraz z ciałem wkładano cenne przedmioty, głównie ceramikę. Niestety ich wartość okazywała się łakomym kąskiem dla złodziei. Splądrowane groby stały się przyczynkiem do zamiany drogich naczyń na ich papierowe odpowiedniki. 

Coraz większa wprawa w składaniu sprawiła, że papierowe cuda nie tylko chowano do grobów, ale chwalono się nimi i prezentowano w domach. Wraz z migracją mnichów buddyjskich origami trafiło z Chin do Japonii, gdzie zyskało na popularności i stało się elementem kultury. 

W kraju kwitnącej wiśni origami jest tak popularne, że stanowi oddzielny przedmiot. Od najmłodszych lat dzieci uczą się prawidłowego składania papieru i tworzenia niesamowitych kształtów. Kandydaci na uczelnie artystyczne przechodzą oddzielny egzamin z origami. 

Gdzie w tym wszystkim nauka?

Sztuka składania papieru origami jest doskonała podstawą do poznawania świata nauki. Dzięki niej rozwijamy myślenie przestrzenne i logiczne postępowanie zgodnie z instrukcją. 

Origami jest także doskonałym przykładem poznawania zasad geometrii. Papier często bowiem składa się wzdłuż osi symetrii. Często używanymi pojęciami są także bok, wierzchołek, prosta, baza trójkąt, kwadrat itp.

Origami to nie tylko papierowe dzieła sztuki. To także możliwość tworzenia przedmiotów użytkowych. Dziś pokażemy, jak z wykorzystaniem kartki papieru złożyć kubeczek. 

Co potrzebuję do zrobienia doświadczenia…

Kartki papieru – w kształcie kwadratu. W zależności od wielkości kubeczka kartka będzie większa lub mniejsza. 

Nożyczki – do wycięcia kwadratu,

Woda – wlejemy ją do kubka, by pokazać, że rzeczywiście może zastępować tradycyjną szklankę. 

Co muszę zrobić? 

Krok 1

Kartę papieru w kształcie kwadratu zginamy wzdłuż przekątnej. Powstanie nam trójkąt. Układamy go w taki sposób, aby przekątna (miejsce zgięcia) znajdowała się na dole. 

Krok 2

Chwytamy wierzchołek trójkąta znajdujący się przy podstawie (miejscu zgięcia) i przykładamy do znajdującego się po przeciwnej stronie boku. 

Krok 3

Chwytamy drugi wierzchołek trójkąta znajdujący się przy podstawie ( miejscu zgięcia) i przykładam go do znajdującego się po przeciwnej stronie boku. W ten sposób powstał nam pięciokąt. 

Krok 4

Nie przekręcaj pięciokąta i chwyć górny wierzchołek. Złożona wcześniej kartka sprawi, że będziesz miał dwa takie wierzchołki. Ten znajdujący się u góry odegnij do przodu. Dolny zagnij do tyłu. 

Krok 5

Włóż palec do środka. Twój kubek jest gotowy. Teraz możesz ostrożnie wlać do niego wody. Obserwuj co się dzieje. 

Instrukcja złożenia papierowego kubka może wydawać się skomplikowana. Zobaczcie poniższy film, a z pewnością uda się wam zrobić kubeczek. 

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #9 – Papierowy kubek 

Co się stało? 

Przez pewien czas woda utrzymuje się w kubeczku. Dzięki zgięciu papieru sprawiliśmy, że woda nie miał gdzie się wylać. Zostawał więc w kubku. Dopiero w momencie, gdy papier nasiąknął wodą nie był w stanie utrzymać jej ciężaru i przerwał się. 

Widzimy, jak ze zwykłej kartki papieru można wykonać kubek na wodę. Podobne naczynie doskonale sprawdzi się jako pojemnik na frytki, popcorn czy paluszki. 

Zasady bezpieczeństwa 

Doświadczenie nie niesie ze sobą praktycznie żadnego niebezpieczeństwa. Co prawda można przeciąć się kartką papieru, ale zdarza się to bardzo rzadko. 

Podsumowanie

Pokazaliśmy dziś, jak za pomocą zwykłej kartki można stworzyć kubeczek. Dzięki rozwojowi techniki możecie przeczytać, zobaczyć i wykonać go sami. W tradycyjnej sztuce origami nie były tworzone żadne modele i schematy.  Mistrzowie sztuki ustnie przekazywali instrukcje na temat składania. Było to jedną z przyczyn bogatej różnorodności powstających form. Jedno niewłaściwe zgięcie nie przekreślało szansy na sukces, a wręcz przeciwnie było okazją do powstania nowej figury. Dlatego próbujcie, nie bójcie się składać papieru w różne kształty. Może wam również uda się stworzyć coś zupełnie nowego. 

Poniżej znajduje się link do filmu z tym doświadczeniem (otwiera się w nowej karcie): 

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #9 – Papierowy kubek – origami

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #9 – Papierowy kubek – origami pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Krótki wstęp

Trwa Tydzień Bibliotek. Inny niż pozostałe. Dziś prezentujemy Francję, a jak Francja to oczywiście Tour de France. Każdy fan kolarstwa wie, że jest to jeden z najważniejszych wyścigów kolarskich na świecie. Posiada bogatą historię i wiąże się z nim niejedna ciekawa historia. 

Dwa słowa o historii

Początki tego wyścigu kolarskiego sięgają 1903 r. Wtedy odbyła się pierwsza edycja, która od razu okazała się sukcesem. 

Pierwszym historycznym zwycięzca został Maurice Garin. Pokonał drugiego na mecie zawodnika o blisko 3 godziny. Wyniki ten jest do dnia dzisiejszego największą różnicą pomiędzy zwycięzcą, a drugim na mecie. 

Niestety, jak się później okazało Garin skracał trasę. Często korzystał nie z połączeń drogowych, ale z tras kolejowych. Dzięki temu oszczędził wiele kilometrów. 

Przez ponad sto lat kolarze mieli do pokonania różne dystanse. Obecnie kolarze pokonują ok. 3500 km. Dystans podzielony jest na etapy, a najciekawsze z nich odbywają się w górach (Alpach i Pirenejach). Były jednak lata, w których zawodnicy pokonywali 4000, a nawet ponad 5000 km. 

Długa trasa w połączeniu ze zmęczeniem i dużymi prędkościami osiąganymi przez kolarzy jest przyczyną wypadków. Najbardziej tragiczne wiązały się ze śmiercią. I tak w 1995 r. na jednym ze zjazdów, na których kolarze rozpędzają się do blisko 100 km/h, upadł Fabio Casartelli. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł. 

W historii Tour de France jest jeszcze wiele historii, które można byłoby przedstawić. Wpis ten jednak ma być poświęcony nauce. Dzisiaj słów kilka o nauce, która towarzyszy kolarzom. Nie tylko tym uczestniczącym w Tour de France, ale także nam zwykłym turystom rowerowym.  

Co potrzebuję do zrobienia doświadczenia…

Rower  – który pozwoli nam poznać podstawowe prawa fizyki. 

Co muszę zrobić? 

Ubierz się w wygodny strój, wyciągnij rower z piwnicy i wyrusz na wycieczkę. Wcześniej obejrzyj dzisiejszy film i dowiedz się, co czeka na ciebie na trasie rowerowej. 

Start

Wystawiłeś rower z piwnicy. Stoi teraz przed Twoim domem. Nie działa na niego żadna siła, więc się nie porusza. Jeżeli twój rower ma tylko dwa koła, to musisz go trzymać, ponieważ przewróciłby się. 

Wsiadasz na rower i zaczyna się dziać magia. Na płaskiej drodze naciskasz na pedały. Powstała w ten sposób siła przekazywana jest przez łańcuch na tylne koło. Koło odpycha się od powierzchni drogi i “pcha” rower do przodu, a ty jedziesz. 

Jazda z górki

Dojechałeś do pierwszej górki. Jest łatwo, bo trasa prowadzi w dół. Nie musisz pedałować, by się poruszać, a nawet przyspieszać. Pomaga ci w tym grawitacja. To ona przyciąga nas do ziemi, a w tym przypadku do końca górki. Dobrze, że w rowerze są koła, bo dzięki nim możemy toczyć się w dół zjazdu. 

Znowu jest płasko

Dojechaliśmy do końca górki. Droga się wypłaszcza. Przez pewien czas nie musimy pedałować, by jechać dalej. Swobodny ruch pozwala nam pokonywać kolejne metry. Niestety ten stan nie trwa wiecznie. Po pewnym czasie zaczynamy zwalniać. Opór powietrza, które znajduje się wszędzie spowalnia nas. Jeżeli nie zaczniemy pedałować to się zatrzymamy. 

Dojechaliśmy do wzniesienia

Przed nami górka. Spokojnie poradzimy sobie z nią. Musimy tylko pamiętać o podstawowej zasadzie. Pedałujemy. To, co pomagało nam, gdy zjeżdżaliśmy – grawitacja teraz działa na naszą niekorzyść. Ściąga nas w dół. Musimy włożyć dużo więcej siły i mocniej naciskać na pedały, by pokonać wzniesienie. 

Co się stało? 

Na naszej wycieczce rowerowej spotkaliśmy się z panem Newtonem, a dokładniej z wymyślonymi przez niego zasadami dynamiki. 

Na początku naszej wycieczki rower stał w miejscu. Nie działa na niego żadna siła, a więc w myśl pierwszej zasady dynamiki pozostaje w spoczynku. 

Podjeżdżając pod górę musieliśmy przeciwdziałać sile oporu powietrza i dodatkowo walczymy z grawitacją ściągająca nas w dół. Musimy przeciwdziałać tym siłą. Poznajemy działanie drugiej zasady dynamiki Newtorna. 

Zasady bezpieczeństwa 

Uważaj, by nie rozpędzić się za bardzo. Duża prędkość może być przyczyną upadku. Poza tym im większa prędkość, tym dłuższa droga zatrzymania pojazdu. Pamiętaj, by przy zatrzymywaniu roweru nie używać przedniego hamulca. Wciskając hamulec na koło zaczyna działać siła tarcia. To właśnie ona zatrzymuje koło. Zbyt szybkie zatrzymanie ruchu przedniego koła sprawi, że rower się zatrzyma, ale nasze ciało nie. Bezwładność sprawi, że przelecimy przez kierownicę i nieszczęście gotowe. 

Pamiętajcie także, by podczas wycieczki rowerowej poruszać się tylko dozwolonymi ścieżkami. Zachowajcie szczególną ostrożność, gdy jedziecie ulicą. 

Podsumowanie

Nie tylko w laboratorium można poznawać świat nauki. Czasami zdjęcie fartucha i opuszczenie murów budynku pozwala na zdobycie nowej wiedzy i spotkanie jej w codziennych sytuacjach.  Poniżej film prezentujący doświadczenie (otwiera się w nowym oknie).

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #8 Nauka na dwóch kółkach 

Obserwujcie otaczający was świat i szukajcie inspiracji do poznawania świata nauki. 

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #8 – Nauka na dwóch kółkach pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.

Krótki wstęp

Rozpoczynamy Tydzień Bibliotek 2020. Tegoroczne hasło to: Zasmakuj w bibliotece. Pokazaliśmy już wam na naszym bibliotecznym facebooku, jak parzyć prawdziwą turecką herbatę. A teraz pokażemy, w jaki sposób torebka herbaty zmienia kolor wody.  

Co potrzebuję do zrobienia…

Do przeprowadzenia doświadczenia potrzebujemy:

Torebki herbaty – dobrze, gdy torebka będzie miała sznurek. Łatwiej będzie można ją wyciągnąć z gorącej wody. 

Szklanki  – najlepiej gładkiej i przeźroczystej. Wtedy dobrze będzie widać, co dzieje się w szklance. 

Gorącej wody – do parzenia herbaty najlepiej zastosować wrzątek. Bądźcie ostrożni i poproście osobę dorosłą o pomoc. 

Czajnik elektryczny – to w nim zagotujemy wodę.

Co muszę zrobić? 

Krok 1

Do czajnika wlewamy wodę i gotujemy ją. 

Krok 2

Wrzątek ostrożnie wlewamy do szklanki. Poproście osobę dorosłą o pomoc i uważajcie, żeby się nie poparzyć. 

Krok 3

Do szklanki włóż torebkę herbaty. Trzymaj ją za sznurek. Łatwiej będzie ją wyjąć po doświadczeniu, a w razie konieczności będzie można nią trochę poruszać.  

Krok 4

Obserwuj dokładnie, jak woda zmienia kolor. 

Co się stało? 

Znajdująca się w torebce sucha herbata (przeważnie liście z dodatkiem różnych innych substancji rozpuszcza się pod wpływem gorącej wody. To powoduje zmianę koloru wody w szklance. 

Ciepła woda znajdująca się szklance ochładza się. Ze względu na kontakt z powietrzem szybciej ochładza się od powierzchni. Zimna woda jest cięższa od ciepłej dlatego opada na dno szklanki. Widzimy to w postaci ciemniejszej zabarwionej wody. Ciepła woda jest wypychana do góry. W ten sposób woda krąży w szklance i zmienia kolor.

Zasady bezpieczeństwa 

W doświadczeniu wykorzystywany jest wrzątek. Dlatego poproście osobę dorosłą o pomoc. Pamiętajcie, że wrzątkiem można się bardzo boleśnie poparzyć, a na skórze pozostaną blizny. 

Kilka ciekawostek i legenda o herbacie… 

Herbata jest jednym z najbardziej popularnych napojów. Piją ją ludzie w każdym zakątku świata. Dla jednych jest to zwykły napój, inni traktują jej picie jako najważniejszy element dnia. 

Pierwsza herbata została zaparzona zupełnym przypadkiem. Podobno jeden z chińskich cesarzy pijąc gorącą wodę w swoim ogrodzie nie zauważył, jak do kubka wpadło mu kilka liści z jednego z krzewów. Jak się okazało liście te zmieniły nie tylko kolor, ale także smak napoju. Smak przypadł do gustu cesarzowi i od tej pory prosił swoich służących, aby do każdego garnka wody dorzucali liście. 

Herbata ekspresowa, taka, jaka pojawiła się naszym eksperymencie, przypadkiem zagościła na stołach. W dawnych czasach jeden z handlarzy chciał rozszerzyć sprzedaż i wysłał próbki swojego towaru do klientów. Aby zachować aromat i najlepszy smak pakował je w małe torebeczki. Pomysł okazał się tak rewolucyjny, że w niedługim czasie rozprzestrzenił się praktycznie na cały świat. 

Obecnie na świecie jest wiele różnych gatunków herbaty. Możecie się o tym przekonać w każdym sklepie. Uważajcie jednak, ponieważ picie herbaty może być niebezpieczne. Nie chodzi tu wyłącznie o jej temperaturę, ale przede wszystkim o jej właściwości. Różne herbaty mają odmienny wpływ na organizm człowieka. 

Poniżej znajduje się link do filmu z eksperymentem (otwiera się w nowym oknie).

Laboratorium Profesorka Nerwosolka #7 Parzenie herbaty

Zobaczcie także pozostałe doświadczenia z Laboratorium Profesorka Nerwosolka. Żeby łatwiej było ich odszukać pogrupowaliśmy je na kilka kategorii. Jeden eksperyment może znajdować się w kilku kategoriach.

Galeria zdjęć

Artykuł Laboratorium Profesorka Nerwosolka #7 – Parzenie herbaty pochodzi z serwisu Biblioteka Publiczna w Solcu Kujawskim.