BlogZapowiedzi, relacje, zdjęcia

środa, 01 kwiecień 2020 07:50

Cudze chwalicie... #8 Matematyk z dobrym sercem - Kazimierz Bartel

Napisał
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Kazimierz Bartel to kolejny z polskich matematyków, których prezentujemy w ramach projektu Cudze chwalicie… To właśnie on połączył bycie naukowcem z polityką. Chętnie też pomagał innym. Sprawdźcie sami.

Praktycznie całe środowisko lwowskich matematyków w jakimś stopniu ze sobą współpracowało. Musiał więc także Kazimierz Bartel spotykać się ze Stefanem Banachem. W czasie wielu dyskusji matematycznych geniusz Banacha dawał o sobie znać. Jego jasność myślenia Kazimierz Bartel określał jako “aż nieprzyjemną”. 

 

Matematyk z politycznym zacięciem

Oprócz Królowej Nauk wielu matematyków Lwowskiej Szkoły Matematycznej zajmowało się innymi zajęciami. Jedni udzielali korepetycji, inni studiowali filozofię, jeszcze inni, jak Herman Auerbach prowadzili bibliotekę. 

 

Kazimierz Bartel dzielił swój czas pomiędzy dość nietypowe, jak na uczonego zajęcie. Otóż oprócz studiowania matematyki był także wytrawnym politykiem - premierem. W środowisku matematyków krążyła nawet pół żartem pół serio mówiono nawet, że “bywa profesorem wyłącznie w tych nielicznych wolnych chwilach, kiedy akurat nie jest premierem” [1, s.63].

 

Matematyk z dobrym sercem 

Jak premier zawsze miał na uwadze swoich znajomych. Pomimo, iż to nie on odpowiadał za przydział środków na działalność naukową czasopism (dotacji udzielał minister) jego lwowscy współpracownicy zawsze mogli liczyć na dobre słowo u właściwej osoby. W ten sposób pomagał borykającemu się z problemami finansowymi czasopismu Studia Mathematica.

 

Wykorzystując swoją pozycję polityczną działał także na korzyść rozwoju polskiej myśli matematycznej. To dzięki niemu zagraniczni goście odwiedzający lwowskie uczelnie mogli podróżować pociągiem za darmo. Dzięki jego wstawiennictwu rządowe dotacje na udział w zagranicznych sympozjach, konferencjach i spotkaniach uzyskali m. in. Hugo Steinhaus, Stefan Banach, Antoni Łomnicki czy Leon Chwistek. 

 

Waleczny matematyk 

Kazimierz Bartel od urodzenia mieszkał we Lwowie. W 1919 r, kiedy to lwowianie bronili się przed najazdem Ukraińców był jednym z dowódców obrony Dworca Głównego. 

 

Wojenne losy uczonego

Kazimierz Bartel nie skorzystał z możliwości i nie uciekł z Lwowa razem z bolszewikami. Pozostał w swoim rodzinnym mieście, gdzie w lipcu 1941 r. został aresztowany. 

 

Jak relacjonowali jego współwięźniowie pobyt w więzieniu początkowo nie był dla naukowca złym doświadczeniem. Oprawcy zgodzili się nawet na dostarczanie do jego celi domowych obiadów. Związane było to prawdopodobnie z jego polityczną przeszłością. 

 

Poza tym Niemcy mieli inny pomysł na Bartla. Znając jego polityczną przeszłość chcieli, aby stanął na czele proniemieckiego rządu. Profesor odmówił. 

 

Pod koniec lipca 1941 r. Kazimierz Bartel został zamordowany. Tak przedwcześnie został zakończony żywot kolejnego z przedstawicieli polskiej inteligencji. Matematyka i polityka Kazimierza Bartla. 

 

Wszystkich zainteresowanych zgłębieniem tematu życia polskich matematyków zachęcamy do przeczytania książki Mariusza Urbanka pt. Genialni. Lwowska szkoła matematyczna, która dostępna jest w naszej bibliotece. 

 

Powyższy wpis powstał w ramach projektu Cudze chwalicie… Projekt został dofinansowany przez Fundację mBanku.

 

[1] Urbanek M., Genialni. Lwowska szkoła matematyczna

Czytany 614 razy Ostatnio zmieniany środa, 01 kwiecień 2020 08:07